Câu hỏi gần như luôn xuất hiện khi một doanh nghiệp chuẩn bị đưa sản phẩm ra thị trường: sản phẩm của tôi chỉ cần tự công bố, hay phải đăng ký bản công bố và chờ cơ quan quản lý cấp giấy tiếp nhận? Trả lời sai câu này thì hoặc là hàng bị giữ lại, hoặc là mất vài tháng chờ một thủ tục không cần thiết.
Nghị định 15/2018/NĐ-CP phân định rõ hai con đường. Dưới đây là cách đọc nhanh.
Bài viết tổng hợp để tham khảo, cập nhật đến ngày 22/8/2026. Trước khi lập hồ sơ, doanh nghiệp cần đối chiếu bản gốc của từng văn bản, vì quy định về an toàn thực phẩm đang trong giai đoạn sửa đổi.
1. Tự công bố sản phẩm — Điều 4 và Điều 5
Theo khoản 1 Điều 4, tổ chức, cá nhân sản xuất – kinh doanh thực phẩm tự công bố đối với:
- Thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn;
- Phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm;
- Dụng cụ chứa đựng thực phẩm, vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Trừ các sản phẩm thuộc diện phải đăng ký bản công bố tại Điều 6, và trừ các trường hợp được miễn nêu trong nghị định.
Điểm nhiều doanh nghiệp gia công xuất khẩu không biết: sản phẩm chỉ dùng để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu hoặc phục vụ cho sản xuất nội bộ, không tiêu thụ trong nước, thì không phải làm thủ tục tự công bố.
Hồ sơ tự công bố gồm những gì
Theo Điều 5, hồ sơ gồm hai thành phần:
- Bản tự công bố sản phẩm theo Mẫu số 01 Phụ lục I của Nghị định 15/2018/NĐ-CP;
- Phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm của sản phẩm trong thời hạn 12 tháng tính đến ngày nộp hồ sơ, do phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc phòng kiểm nghiệm được công nhận phù hợp ISO 17025 cấp.
Tài liệu trong hồ sơ phải bằng tiếng Việt; tài liệu bằng tiếng nước ngoài phải được dịch sang tiếng Việt và công chứng.
Hai lỗi khiến hồ sơ phải làm lại: phiếu kiểm nghiệm đã quá 12 tháng tại thời điểm nộp, và kiểm nghiệm ở phòng thí nghiệm không được chỉ định hoặc không có chứng nhận ISO 17025 — mẫu vẫn đạt nhưng phiếu không dùng được cho hồ sơ.
2. Đăng ký bản công bố sản phẩm — Điều 6
Điều 6 liệt kê các nhóm phải đăng ký bản công bố sản phẩm với cơ quan có thẩm quyền, không được tự công bố:
- Thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt;
- Sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi;
- Phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới, phụ gia thực phẩm không thuộc danh mục phụ gia được phép sử dụng hoặc không đúng đối tượng sử dụng theo quy định của Bộ Y tế.
Nhóm này chịu quy trình thẩm định hồ sơ và cần chuẩn bị nhiều tài liệu hơn: bằng chứng khoa học về công dụng, tiêu chuẩn nhà sản xuất, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện phù hợp với loại sản phẩm. Nếu bạn định làm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, hãy tính thời gian cho bước này ngay từ khi lên kế hoạch ra mắt sản phẩm.
3. Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và các trường hợp miễn — Điều 12
Song song với công bố sản phẩm là điều kiện của cơ sở. Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP nêu các trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trong đó có:
- Sản xuất ban đầu nhỏ lẻ; kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ; bán hàng rong;
- Kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn;
- Sản xuất, kinh doanh dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm;
- Nhà hàng trong khách sạn; bếp ăn tập thể không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm;
- Cơ sở đã được cấp một trong các giấy chứng nhận GMP, HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hoặc tương đương còn hiệu lực.
Được miễn giấy chứng nhận không có nghĩa là được miễn điều kiện: các cơ sở này vẫn phải tuân thủ yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm tương ứng và vẫn bị kiểm tra. Danh sách đầy đủ nên đọc trực tiếp tại Điều 12 của nghị định.
4. Làm sai thì bị gì
Chế tài nằm ở Nghị định 115/2018/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP (hiệu lực 01/01/2022): mức phạt tiền tối đa 100 triệu đồng với cá nhân và 200 triệu đồng với tổ chức; một số hành vi bị phạt theo giá trị thực phẩm vi phạm, tối đa 07 lần giá trị đó. Kèm theo là buộc thu hồi, buộc tiêu hủy hoặc buộc thu hồi bản tự công bố sản phẩm.
5. Lưu ý về hiệu lực văn bản trong năm 2026
Theo Nghị quyết số 15/2026/NQ-CP ngày 06/4/2026, Chính phủ tạm ngưng hiệu lực Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026 và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/01/2026; Nghị định 15/2018/NĐ-CP tiếp tục có hiệu lực cho đến khi có quy định mới. Vì vậy toàn bộ nội dung trong bài này vẫn là căn cứ đang áp dụng tại thời điểm cập nhật.
QualiMeal hỗ trợ được gì
QualiMeal nhận tư vấn và thực hiện hồ sơ tự công bố sản phẩm thực phẩm, tư vấn chứng nhận (ISO 22000, HACCP), tư vấn xây dựng tiêu chuẩn cơ sở và tư vấn danh mục chỉ tiêu thử nghiệm phục vụ công bố cùng kiểm soát chất lượng sản phẩm. Nếu bạn chưa rõ sản phẩm của mình thuộc nhóm nào, gửi cho chúng tôi nhãn dự kiến và thành phần — chúng tôi rà soát và trả lời bằng căn cứ điều khoản cụ thể.
