Một hồ sơ thực phẩm bị trả lại thường không phải vì sản phẩm có vấn đề, mà vì doanh nghiệp làm theo một văn bản đã hết hiệu lực. Dưới đây là những văn bản đang điều chỉnh hoạt động sản xuất – kinh doanh thực phẩm tại Việt Nam, kèm mốc hiệu lực để đối chiếu.
Bài viết tổng hợp để tham khảo, cập nhật đến ngày 22/8/2026. Trước khi lập hồ sơ, doanh nghiệp cần đối chiếu bản gốc của từng văn bản, vì quy định về an toàn thực phẩm đang trong giai đoạn sửa đổi.
1. Luật gốc: Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12
Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 17/6/2010 và có hiệu lực từ 01/7/2011, thay thế Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm số 12/2003/PL-UBTVQH11.
Đây là văn bản đặt ra các nguyên tắc mà mọi quy định bên dưới phải tuân theo:
- Tổ chức, cá nhân sản xuất – kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm về an toàn đối với thực phẩm do mình sản xuất, kinh doanh.
- An toàn thực phẩm phải được bảo đảm trong toàn bộ chuỗi: sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển đến kinh doanh.
- Cơ sở sản xuất – kinh doanh thực phẩm phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trừ các trường hợp được miễn.
- Thực phẩm phải được ghi nhãn và truy xuất được nguồn gốc khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
2. Nghị định hướng dẫn: Nghị định 15/2018/NĐ-CP
Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm, thay thế Nghị định 38/2012/NĐ-CP. Đây là văn bản doanh nghiệp làm hồ sơ tiếp xúc nhiều nhất, vì nó quy định:
- Thủ tục tự công bố sản phẩm (Điều 4, Điều 5);
- Thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm đối với nhóm sản phẩm đặc thù (Điều 6 đến Điều 8);
- Các trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (Điều 12);
- Kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu, ghi nhãn, quảng cáo và phân công trách nhiệm quản lý giữa các bộ.
3. Điểm cần biết nhất trong năm 2026
Đầu năm 2026 đã có văn bản mới về an toàn thực phẩm được ban hành, nhưng sau đó bị tạm ngưng hiệu lực. Cụ thể, Nghị quyết số 15/2026/NQ-CP ngày 06/4/2026 của Chính phủ quyết định tạm ngưng hiệu lực:
- Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026;
- Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/01/2026.
Đồng thời, Nghị định 15/2018/NĐ-CP tiếp tục có hiệu lực cho đến khi có quy định mới về an toàn thực phẩm, tức là đến khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và nghị định hướng dẫn của luật này được áp dụng.
Ý nghĩa thực tế với doanh nghiệp: hồ sơ tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm hiện vẫn thực hiện theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Nếu đơn vị tư vấn nào đang hướng dẫn bạn theo Nghị định 46/2026/NĐ-CP, hãy đề nghị họ kiểm tra lại.
4. Xử phạt: Nghị định 115/2018/NĐ-CP và Nghị định 124/2021/NĐ-CP
Nghị định 115/2018/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP ngày 28/12/2021 (hiệu lực từ 01/01/2022).
Hai con số cần nhớ:
- Mức phạt tiền tối đa về an toàn thực phẩm là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức, trừ các trường hợp được loại trừ ngay trong nghị định.
- Với một số hành vi, mức phạt được tính theo giá trị thực phẩm vi phạm và có thể lên tới 07 lần giá trị đó — nghĩa là lô hàng càng lớn, tiền phạt càng lớn, không có mức trần cố định.
Ngoài phạt tiền còn có các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục: đình chỉ hoạt động, buộc thu hồi, buộc tiêu hủy, buộc thu hồi bản tự công bố sản phẩm.
5. Ghi nhãn: Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP
Nhãn hàng hóa được điều chỉnh bởi Nghị định 43/2017/NĐ-CP ngày 14/4/2017, sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP ngày 09/12/2021 (hiệu lực từ 15/02/2022).
Điểm doanh nghiệp thường bị nhắc: tổ chức, cá nhân sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu tự xác định và ghi xuất xứ hàng hóa, và phải bảo đảm nội dung ghi là trung thực, chính xác. Ghi sai xuất xứ hoặc thiếu nội dung bắt buộc trên nhãn là nhóm vi phạm bị xử phạt phổ biến nhất trong các đợt kiểm tra.
6. Cách tự kiểm tra hồ sơ pháp lý của doanh nghiệp
Một vòng rà soát tối thiểu, làm được trong một buổi:
- Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm còn hiệu lực, hoặc thuộc trường hợp được miễn theo Điều 12 Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
- Mỗi sản phẩm đang bán đều có bản tự công bố (hoặc Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố với nhóm đặc thù) và bản đó đúng với nhãn đang lưu hành.
- Phiếu kết quả kiểm nghiệm đi kèm hồ sơ tự công bố còn trong thời hạn 12 tháng tại thời điểm nộp.
- Nhãn sản phẩm có đủ các nội dung bắt buộc và ghi xuất xứ đúng thực tế.
- Hồ sơ được lưu để truy xuất khi cơ quan quản lý yêu cầu.
Nguồn tra cứu văn bản gốc
- Nghị định 15/2018/NĐ-CP trên Cơ sở dữ liệu văn bản của Chính phủ
- Báo Chính phủ: Tiếp tục áp dụng Nghị định 15/2018/NĐ-CP cho đến khi có quy định mới
- Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 – Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế
- Nghị định 124/2021/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 115/2018/NĐ-CP – Cục An toàn thực phẩm
- Nghị định 111/2021/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa
